Skrzynia biegów w pojeździe hybrydowym

Skrzynie biegów zmieniają prędkość obrotową i moment obrotowy silnika, umożliwiając uzyskanie wymaganej siły napędowej. Dzięki zastosowaniu różnych przełożeń pozwalają dostosować prędkość obrotową i moment obrotowy silnika do warunków jazdy. 

Funkcja

Skrzynie biegów przekształcają moment obrotowy silnika na wymaganą siłę pociągową kół. Ponieważ silniki spalinowe pracują tylko w wąskim zakresie prędkości obrotowych, skrzynie biegów przekształcają je na prędkości obrotowe kół wymagane dla różnych prędkości jazdy. Odbywa się to poprzez zapewnienie różnych przełożeń, które dostosowują prędkość obrotową silnika do różnych sytuacji na drodze. Silniki elektryczne, w porównaniu z silnikami spalinowymi, obejmują szerszy zakres prędkości obrotowych i momentu obrotowego. Dzięki temu już podczas ruszania dostępne jest pełne moment obrotowy. Zasadniczo skrzynie biegów do napędów elektrycznych są projektowane według tych samych kryteriów, co skrzynie biegów do silników spalinowych.

W napędzie hybrydowym silnik spalinowy jest połączony z silnikiem elektrycznym. Ich połączenie i integracja w układzie napędowym odbywa się zgodnie z różnymi koncepcjami.

Napęd hybrydowy: konfiguracje systemowe

W zależności od rozmieszczenia i podziału zadań między silnikiem spalinowym, silnikiem elektrycznym, generatorem i skrzynią biegów systemy dzieli się na napędy hybrydowe szeregowe, równoległe i z rozgałęzieniem mocy.

Koncepcje

Napęd hybrydowy szeregowy

W napędzie hybrydowym szeregowym energia elektryczna jest wytwarzana przez silnik spalinowy w połączeniu z generatorem. Napęd jest czysto elektryczny. Zadaniem silnika spalinowego jest wyłącznie napędzanie generatora, który wytwarza prąd.

Zalety tej koncepcji:

  • Silnik spalinowy może pracować niezależnie od warunków jazdy i ładować akumulator nawet podczas postoju pojazdu.
  • Ponadto hybryda szeregowa umożliwia jazdę wyłącznie na napędzie elektrycznym przy wyłączonym silniku spalinowym, wykorzystując energię zgromadzoną w akumulatorze.
  • W niektórych koncepcjach silnik spalinowy pełni również funkcję tzw. range extender, czyli przedłużacza zasięgu. Zapewnia on, że pojazd nie utknie z powodu rozładowanego akumulatora.

Hybryda równoległa

W hybrydzie równoległej za pomocą sprzęgła zapewnione jest mechaniczne połączenie między silnikiem spalinowym a kołami. W tym przypadku moment napędowy może być dowolnie rozdzielany między silnik elektryczny a silnik spalinowy, przy czym prędkości obrotowe są określone przez stopnie skrzyni biegów oraz rozmieszczenie silników w układzie napędowym. Pojazd może zatem być napędzany wyłącznie silnikiem elektrycznym, wyłącznie silnikiem spalinowym lub w trybie mieszanym, z jednoczesnym wykorzystaniem obu napędów. W napędzie hybrydowym równoległym moce silnika elektrycznego i silnika spalinowego sumują się, tworząc moc całkowitą. Tego typu napędy hybrydowe wymagają, oprócz silnika spalinowego i elektrycznego, również jednej lub kilku skrzyń biegów oraz sprzęgieł.

Hybryda mieszana

Połączeniem hybrydy szeregowej i równoległej jest hybryda mieszana, zwana również hybrydą z rozgałęzieniem mocy. W tym przypadku oba układy napędowe są połączone z kołami napędowymi za pośrednictwem skrzyni biegów i mechanizmu różnicowego. Za pomocą skrzyni biegów można realizować różne tryby jazdy. Podobnie jak w przypadku hybrydy szeregowej, silnik spalinowy może z jednej strony napędzać wyłącznie generator i zasilać silnik elektryczny wytworzoną energią elektryczną. W tym przypadku pojazd jest więc napędzany wyłącznie przez silnik elektryczny. Gdy silnik spalinowy jest mechanicznie połączony z kołami napędowymi za pośrednictwem skrzyni biegów, może on – podobnie jak w przypadku hybrydy równoległej – napędzać je również wspólnie z silnikiem elektrycznym. Ponadto możliwa jest również jazda wyłącznie na silniku spalinowym.

Napęd na wszystkie koła za pomocą silnika elektrycznego

Dzięki elektrycznie napędzanej tylnej osi w pojazdach hybrydowych można zrealizować napęd na wszystkie koła: zamiast nienapędzanej tylnej osi można zastosować na przykład zespół składający się z osi, wałów napędowych, silnika elektrycznego i elektroniki sterującej. Dodatkową zaletą tej koncepcji jest funkcja napędu na wszystkie koła, polegająca na tym, że układ sterowania napędem w razie potrzeby włącza elektryczny napęd tylnych kół jako uzupełnienie napędu przednich kół zapewnianego przez silnik spalinowy. Ponadto istnieją układy hybrydowe, w których elektryczny napęd osiowy jest zintegrowany z elektryfikowaną automatyczną skrzynią biegów w tylnej osi, co pozwala na uzyskanie napędu na wszystkie koła.

Specjalistyczna skrzynia biegów hybrydowa

Specjalistyczne skrzynie biegów hybrydowe to innowacyjne, stosunkowo złożone rozwiązania przeznaczone dla pojazdów hybrydowych. W tym przypadku silnik elektryczny jest zintegrowany ze skrzynią biegów, co poprawia ogólną sprawność układu napędowego. Integracja ta zapewnia korzyści kosztowe przy większych seriach produkcyjnych oraz zalety pod względem wymaganej przestrzeni montażowej.

Napęd hybrydowy z napędem w piastach kół

W przypadku pojazdów użytkowych istnieją koncepcje hybrydowe, w których silniki spalinowe są łączone z elektrycznym napędem w piastach kół.

Bezpieczeństwo

Kluczową funkcję odgrywa olej przekładniowy. Jest to specjalnie opracowany środek smarny, który zapewnia niezawodne działanie kół zębatych, łożysk, sprzęgieł i elementów zmiany biegów nawet przy dużym obciążeniu. W zależności od typu przekładni olej ten, oprócz samego smarowania, pełni dodatkowo funkcje hydrauliczne i regulacyjne. 

Elektroniczno-hydrauliczny układ sterowania skrzynią biegów zapobiega niedopuszczalnym zmianom biegów dokonywanym przez kierowcę, chroniąc w ten sposób skrzynię biegów przed uszkodzeniem spowodowanym nieprawidłową obsługą. 

Do pobrania

Tutaj znajdziesz wszystkie materiały do pobrania na temat „Skrzynia biegów w pojeździe hybrydowym”:

Wszystkie pliki do pobrania: