Świeca zapłonowa

Świeca zapłonowa odgrywa istotną funkcję w silniku benzynowym. Odpowiada za zapłon mieszanki paliwowo-powietrznej.

Funkcja

Zündkerze Querschnitt

Jakość zapłonu mieszanki paliwowo-powietrznej zależy od wielu czynników, które mają ogromne znaczenie dla eksploatacji pojazdu oraz ochrony środowiska naturalnego. Należą do nich: płynność pracy silnika, jego osiągi i wydajność oraz emisja substancji szkodliwych. Świeca zapłonowa musi inicjować zapłon od 500 do 3500 razy w ciągu minuty. To jasno pokazuje, jak ważna jest nowoczesna technologia świec zapłonowych, na przykład w zakresie przestrzegania aktualnych norm emisji zanieczyszczeń i redukcji zużycia paliwa.

Przepływ ciepła i odprowadzanie ciepła przez świecę zapłonową

Wytwarzanie ciepła różni się znacznie w zależności od silnika. Silniki z turbodoładowaniem nagrzewają się znacznie bardziej niż silniki bez doładowania. Dlatego dla każdego silnika istnieje świeca zapłonowa, która może oddawać ściśle określony poziom ciepła do głowicy cylindrów i gwarantuje utrzymanie optymalnego zakresu temperatur. Tak zwana wartość cieplna informuje o odporności termicznej świecy zapłonowej. Jej oznaczenie różni się u poszczególnych producentów świec zapłonowych.

Około 60% ciepła jest odprowadzane przez obudowę świecy zapłonowej i gwint. Nieco mniej niż 40% jest odprowadzane przez pierścień uszczelniający do głowicy cylindrów. Niewielka część, stanowiąca 100% brakującej wartości, odprowadzana jest przez elektrodę środkową. Izolator pochłania ciepło z komory spalania i przekazuje je do wnętrza świecy zapłonowej. Ciepło jest odprowadzane wszędzie tam, gdzie izolator styka się z obudową. Zwiększając lub zmniejszając tę powierzchnię styku, można określić, czy świeca zapłonowa odprowadza więcej, czy mniej ciepła przez obudowę. W przypadku świec zapłonowych o wyższej odporności termicznej powierzchnia styku jest większa. W przypadku świec zapłonowych o niższej odporności termicznej jest ona mniejsza.

Temperatura świecy zapłonowej

Nowoczesna świeca zapłonowa musi być indywidualnie dostosowana do różnych konstrukcji silników i warunków jazdy. Dlatego też
nie ma takiej świecy zapłonowej, która bez problemu działałaby we wszystkich silnikach. Wynika to z faktu, że rozkład temperatur w komorze spalania poszczególnych silników jest różny, co wymaga stosowania świec zapłonowych o różnych współczynnikach cieplnych. Wartość cieplną wyraża się za pomocą tzw. wskaźnika wartości cieplnej. Wartości te odzwierciedlają średnią temperaturę mierzoną na elektrodach i izolatorze, odpowiadającą danemu obciążeniu silnika. Świece zapłonowe wymagają specjalnego zakresu temperatur, aby mogły działać optymalnie. Dolna granica tego przedziału wynosi 450°C temperatury świecy zapłonowej, tzw. „temperatury samoczyszczenia”. Powyżej tego progu temperaturowego nagromadzone cząsteczki sadzy na końcówce izolatora ulegają spaleniu. Jeśli temperatura robocza utrzymuje się stale poniżej tej wartości, mogą osadzać się cząsteczki sadzy przewodzące prąd elektryczny , aż napięcie zapłonowe będzie spływać przez warstwę sadzy do masy pojazdu, zamiast tworzyć iskrę. Gdy temperatura świecy zapłonowej osiągnie 850 °C, izolator nagrzewa się tak bardzo, że na jego powierzchni mogą wystąpić niekontrolowane zapłony, tzw. zapłony żarowe. Takie niekontrolowane, nieprawidłowe spalanie może prowadzić do uszkodzeń silnika.

Budowa świecy zapłonowej

Złącze świecy zapłonowej ma postać złącza SAE lub gwintu 4 milimetry. Do niego podłącza się przewód zapłonowy lub cewkę zapłonową. W obu przypadkach musi stąd przepływać napięcie wysokie do drugiego końca świecy zapłonowej. Kolejnym elementem świecy zapłonowej jest izolator ceramiczny. Pełni on dwie funkcje: po pierwsze służy przede wszystkim do izolacji, zapobiegając w ten sposób przeskokowi napięcia wysokiego na masę pojazdu (= minus) oraz odprowadzając ciepło spalania do głowicy cylindra. Na zewnętrznej powierzchni izolatora faliste bariery prądu upływowego zapobiegają odpływowi napięcia do masy pojazdu. Wydłużają one drogę, jaką musi pokonać prąd, zwiększając w ten sposób opór elektryczny. W ten sposób gwarantuje się, że energia wybiera drogę o mniejszym oporze – drogę przez elektrodę środkową. Aby zapewnić kompatybilność elektromagnetyczną (EMC), a tym samym bezawaryjną pracę elektroniki pokładowej, wewnątrz świecy zapłonowej zastosowano stopione szkło pełniące rolę rezystora przeciwzakłóceniowego. Środkowa elektroda standardowej świecy zapłonowej składa się zazwyczaj ze stopu niklu. Iskra musi przeskoczyć z końca tej elektrody na elektrodę masową. Metalowa obudowa jest trwale połączona gwintem z głowicą cylindra i dzięki temu odgrywa ważną rolę w odprowadzaniu ciepła, ponieważ to właśnie przez to połączenie odprowadza większość ciepła spalania. Pierścień uszczelniający zapobiega przedostawaniu się gazów spalinowych obok świecy zapłonowej nawet przy wysokich ciśnieniach spalania. W ten sposób zapobiega on stratom ciśnienia. Ponadto odprowadza ciepło do głowicy cylindrów i wyrównuje różnice w rozszerzalności termicznej między głowicą cylindrów a obudową świecy zapłonowej. Wewnętrzne uszczelki tworzą gazoszczelne połączenie między izolatorem a metalową obudową, zapewniając w ten sposób optymalne uszczelnienie. Elektroda masowa standardowej świecy zapłonowej jest wykonana ze stopu niklu. Podczas normalnej pracy pełni ona rolę bieguna przeciwnego.

Budowa świecy zapłonowej

Świeca zapłonowa składa się z metalowego rdzenia umieszczonego w ceramicznym izolatorze. Ten metalowy rdzeń jest z kolei otoczony metalową osłoną. Metalowa osłona składa się z gwintu, który wkręca się w głowicę cylindra, a w górnej części ma zazwyczaj sześciokątny występ. Ten występ służy do mocowania wtyczki świecy zapłonowej i umożliwia jej montaż oraz demontaż za pomocą klucza do świec zapłonowych. W ciągu ostatnich 50 lat ta podstawowa konstrukcja świecy zapłonowej praktycznie nie uległa zmianie. Konstrukcja ta ma przede wszystkim zapewnić, aby obwód elektryczny przy wysokim napięciu na świecy zapłonowej został zamknięty przez iskrę przeskakującą z elektrody środkowej do elektrody masowej.

Ochrona środowiska

W dzisiejszych czasach ochrona środowiska podczas jazdy samochodem jest ważniejsza niż kiedykolwiek. Szczególną uwagę poświęca się przy tym spalinom. Na ich poziom wpływa między innymi świeca zapłonowa. Przede wszystkim standardowe świece zapłonowe ulegają naturalnemu zużyciu. Podczas przeskakiwania iskry między elektrodą masową a elektrodą środkową każdej świecy zapłonowej iskra ściera z elektrod mikroskopijne cząsteczki. W ten sposób na przestrzeni wielu tysięcy kilometrów zwiększa się odstęp między elektrodami. W rezultacie wzrasta ryzyko przerw w zapłonie. Każde wypadanie zapłonu oznacza jednak jednocześnie, że cenne paliwo jest wtryskiwane, ale nie ulega spaleniu. W ten sposób obciążenie środowiska znacznie wzrasta już tylko z powodu zwiększonego zużycia paliwa na kilometr. Ponadto niespalone paliwo może ulec gwałtownemu zapłonowi w katalizatorze i go uszkodzić, przez co katalizator nie będzie już w stanie neutralizować szkodliwych substancji, takich jak tlenek węgla, tlenki azotu i węglowodory. Konieczna będzie wtedy jego wymiana.

Utrzymanie wartości

Pojazd jest wysoce złożonym urządzeniem technicznym, które może działać nieprzerwanie jedynie dzięki prawidłowej współpracy wszystkich elementów. Aby było tak również w przypadku silnika – jednego z najbardziej obciążonych podzespołów – konieczna jest regularna konserwacja. Obejmuje to również stosowanie wysokiej jakości świec zapłonowych, które dzięki swoim właściwościom technicznym przyczyniają się do bezawaryjnego działania silnika, a tym samym jego długiej żywotności.

Bezpieczeństwo

Prawidłowe działanie świec zapłonowych ma zasadnicze znaczenie dla bezpiecznej eksploatacji pojazdu. Trzeba je zatem wymieniać zgodnie z zaleceniami producenta pojazdu.

Podczas montażu świecy zapłonowej należy zachować najwyższą ostrożność. Wymaga to zastosowania dokładnie określonego momentu dokręcania, który można uzyskać wyłącznie za pomocą specjalnego narzędzia, tzw. klucza dynamometrycznego.

Jeśli świeca zapłonowa nie zostanie dokręcona wystarczająco mocno, dochodzi do utraty ciśnienia w komorze spalania, gdzie zachodzi spalanie mieszanki paliwowo-powietrznej. W rezultacie może dojść do przegrzania świecy zapłonowej i pęknięcia jej ceramicznego izolatora, co może spowodować uszkodzenie tłoka, a tym samym awarię silnika. Z kolei zbyt duży moment dokręcania może doprowadzić do wyrwania świecy zapłonowej, co poskutkuje koniecznością wymiany głowicy cylindrów. Jednak nawet jeśli do tego nie dojdzie, zbyt mocno dokręcona świeca zapłonowa może się przegrzewać podczas pracy, co również spowoduje uszkodzenie silnika.

Do pobrania

Tutaj znajdziesz wszystkie materiały do pobrania na temat „Świeca zapłonowa”:

Wszystkie pliki do pobrania: